Rozdzielność majątkowa a kredyt

Wspólnota majątkowa wpływa nie tylko na codzienne zarządzanie domowym budżetem, lecz także na sposób nabywania nieruchomości i ubiegania się o finansowanie w banku. Jeżeli oboje małżonkowie podpisują umowę kredytową, bank zwykle traktuje ich jako współkredytobiorców odpowiedzialnych za całość zobowiązania. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda rata jest między nimi rozliczana dokładnie po połowie ani że zakupiona nieruchomość od początku należy do każdego z nich w określonym udziale 50 proc. W przypadku ustawowej wspólności majątkowej nieruchomość kupiona do majątku wspólnego nie jest dzielona na dwa odrębne udziały. Małżonkowie są jej współwłaścicielami łącznie, a konkretne udziały co do zasady ustala się dopiero po ustaniu wspólności i przy podziale majątku.

Wspólnota majątkowa – dobre rozwiązanie dla małżeństw?

Zawarcie małżeństwa wywołuje skutki nie tylko rodzinne, ale również majątkowe. Jeżeli przyszli małżonkowie nie podpiszą wcześniej umowy majątkowej, z dniem ślubu powstaje między nimi tzw. ustawowa wspólność majątkowa. Obejmuje ona przede wszystkim składniki nabyte w trakcie małżeństwa, w tym wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności gospodarczej, oszczędności oraz rzeczy kupione ze wspólnych środków.

Sprawdź: Ranking kredytów gotówkowych

Dla wielu par takie rozwiązanie jest wygodne. Wspólny budżet pozwala łatwiej planować wydatki, odkładać pieniądze na mieszkanie, samochód, remont czy edukację dzieci. Nie trzeba każdorazowo ustalać, z czyich środków została opłacona konkretna rata, rachunek albo zakup związany z prowadzeniem domu.

Wspólność majątkowa nie daje jednak automatycznie wyższej zdolności kredytowej. Bank ocenia przede wszystkim dochody, formę zatrudnienia, historię spłat wcześniejszych zobowiązań, koszty utrzymania gospodarstwa domowego, liczbę osób na utrzymaniu oraz wysokość innych rat. Wspólne złożenie wniosku może zwiększyć dostępny limit kredytu, ponieważ bank uwzględnia dochody dwóch osób, ale równocześnie bierze pod uwagę zobowiązania i historię finansową każdego z nich.

Przy kredycie hipotecznym wspólność majątkowa może uprościć zakup nieruchomości przeznaczonej dla rodziny. Jeżeli oboje małżonkowie występują jako kredytobiorcy, bank może dochodzić spłaty od każdego z nich. W praktyce oznacza to, że niewypłacalność jednego współmałżonka nie zwalnia drugiego z obowiązku regulowania całej raty.

Co wchodzi do majątku wspólnego, a co pozostaje majątkiem osobistym?

Majątek wspólny obejmuje co do zasady to, co zostało nabyte podczas trwania małżeństwa. Najczęściej są to:

wynagrodzenia z umowy o pracę, działalności gospodarczej lub innych źródeł zarobkowych;
środki zgromadzone na rachunkach bankowych;
mieszkanie, dom, samochód albo działka kupione po ślubie;
dochody uzyskiwane z majątku wspólnego;
środki zgromadzone na rachunkach emerytalnych w zakresie wskazanym w przepisach.

Do majątku osobistego należą natomiast m.in. rzeczy kupione przed ślubem, przedmioty otrzymane w spadku lub darowiźnie, jeżeli darczyńca albo spadkodawca nie postanowił inaczej, a także dobra o charakterze ściśle osobistym.

Warto pamiętać, że wspólność majątkowa nie oznacza pełnego „połączenia wszystkiego” bez wyjątków. Każde małżeństwo może mieć jednocześnie majątek wspólny i dwa odrębne majątki osobiste.

To powinno Cię zainteresować: Czy rejestracja w BIK jest bezpieczna?

Rozdzielność majątkowa – co to takiego?

Rozdzielność majątkowa, potocznie nazywana intercyzą, oznacza, że małżonkowie nie tworzą jednego wspólnego majątku. Każde z nich zachowuje własne dochody, oszczędności, przedmioty kupione za swoje pieniądze oraz składniki majątku nabyte po ustanowieniu rozdzielności.

Taki ustrój można ustanowić jeszcze przed ślubem albo już w czasie trwania małżeństwa. W przypadku porozumienia obu stron konieczna jest wizyta u notariusza i podpisanie małżeńskiej umowy majątkowej. Przed spotkaniem kancelaria zwykle prosi o dokumenty tożsamości, podstawowe dane dotyczące małżonków, a przy umowie zawieranej po ślubie może poprosić również o akt małżeństwa.

Sama intercyza nie dzieli automatycznie całego wcześniej zgromadzonego majątku. Jeżeli małżonkowie chcą ustalić, komu przypadnie mieszkanie, samochód, oszczędności lub inne składniki dorobku, często konieczne jest odrębne porozumienie albo postępowanie o podział majątku.

Rozdzielność majątkowa bywa wybierana przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, wykonujące zawody obarczone ryzykiem finansowym albo posiadające znacząco różne sytuacje majątkowe. Może ograniczyć ryzyko przenoszenia skutków problemów finansowych jednego małżonka na drugiego, ale nie działa jak całkowita ochrona przed każdym długiem.

Czy intercyza chroni przed długami?

Rozdzielność majątkowa może być ważnym zabezpieczeniem, zwłaszcza gdy jedno z małżonków prowadzi firmę, zaciąga zobowiązania zawodowe albo działa w branży o podwyższonym ryzyku. Dzięki niej drugi współmałżonek zachowuje własny majątek, który co do zasady nie staje się automatycznie częścią majątku wspólnego.

Trzeba jednak zachować ostrożność. Intercyza nie usuwa długów zaciągniętych przed jej podpisaniem i nie zmienia automatycznie warunków już zawartych umów kredytowych. Nie chroni również przed odpowiedzialnością za zobowiązania, które małżonkowie zaciągnęli wspólnie albo na które drugi małżonek wyraził zgodę.

Czytaj także: Czy można wyczyścić BIK? Usunięcie danych z BIK

Znaczenie ma także to, czy wierzyciel wiedział o zawartej umowie majątkowej. W relacjach z osobami trzecimi rozdzielność może być skutecznie powoływana przede wszystkim wtedy, gdy kontrahent znał jej istnienie i rodzaj.

Najważniejsze typy intercyzy

Małżeńska umowa majątkowa nie musi oznaczać wyłącznie pełnej rozdzielności majątkowej. Przepisy przewidują kilka możliwych modeli regulowania finansów w małżeństwie.

Do najważniejszych należą:

rozszerzenie wspólności majątkowej – małżonkowie mogą włączyć do majątku wspólnego wybrane składniki, które normalnie pozostałyby majątkiem osobistym;
ograniczenie wspólności majątkowej – strony wyłączają z majątku wspólnego określone przedmioty albo kategorie majątku;
rozdzielność majątkowa – każdy małżonek samodzielnie zarządza swoim majątkiem i własnymi dochodami;
rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków – w trakcie małżeństwa majątki pozostają oddzielne, ale po zakończeniu ustroju możliwe jest wyrównanie różnicy między dorobkiem obu stron.

Odrębną kategorią jest rozdzielność majątkowa ustanowiona przez sąd. Może o nią wystąpić jeden z małżonków, gdy istnieją ważne powody uzasadniające oddzielenie majątków.

W praktyce sąd może brać pod uwagę m.in.:

uporczywe trwonienie wspólnych pieniędzy;
zaciąganie długów zagrażających bezpieczeństwu rodziny;
uzależnienie prowadzące do poważnych problemów finansowych;
długotrwałe faktyczne rozłączenie małżonków;
całkowity brak współpracy przy zarządzaniu majątkiem i utrzymaniu rodziny.

Zobacz też: Ranking chwilówek

Nie istnieje zamknięta lista przesłanek, które automatycznie prowadzą do przymusowej rozdzielności. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie przez sąd.

Rozdzielność z wyrównaniem dorobków – rozwiązanie pośrednie

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków może być interesującym rozwiązaniem dla osób, które chcą zachować niezależność finansową w trakcie małżeństwa, ale jednocześnie nie chcą całkowicie pomijać wkładu drugiego małżonka w budowanie rodzinnego majątku.

W takim modelu każde z małżonków zarządza własnymi pieniędzmi i majątkiem. Gdy jednak rozdzielność ustaje, możliwe jest porównanie dorobku obu stron i wyrównanie różnicy, jeżeli jedna osoba zgromadziła w tym czasie znacznie większy majątek.

Ile kosztuje intercyza?

Koszt standardowej małżeńskiej umowy majątkowej nie zależy od tego, czy zostaje zawarta przed ślubem, czy po jego zawarciu. Maksymalna taksa notarialna za sporządzenie takiego aktu wynosi 400 zł netto, czyli 492 zł brutto po doliczeniu VAT.

Do podstawowej opłaty trzeba zwykle doliczyć koszt wypisów aktu notarialnego. Ostateczna kwota może więc być nieco wyższa, zwłaszcza gdy strony potrzebują kilku egzemplarzy dokumentu.

Wyższe koszty mogą pojawić się wtedy, gdy małżonkowie przy okazji podpisywania intercyzy chcą przeprowadzić dodatkowe czynności, np. podział majątku, przeniesienie własności nieruchomości albo rozliczenie wzajemnych nakładów. Wówczas opłaty są ustalane odrębnie, zależnie od rodzaju czynności oraz wartości majątku.

Czy przy rozdzielności majątkowej małżeństwo może prowadzić wspólny rachunek bankowy?

Rozdzielność majątkowa nie zabrania prowadzenia wspólnego konta bankowego. Małżonkowie mogą posiadać rachunek wspólny zarówno przy ustawowej wspólności majątkowej, jak i po podpisaniu intercyzy.

Trzeba jednak odróżnić uprawnienia do rachunku od własności środków znajdujących się na koncie. Przy rozdzielności majątkowej pieniądze wpłacane przez każdego z małżonków co do zasady należą do osoby, która je zarobiła albo wpłaciła, nawet jeżeli technicznie trafiają na wspólny rachunek.

Zobacz też: Kredyt samochodowy – ranking

Intercyza nie zmienia automatycznie umowy rachunku zawartej z bankiem. Jeżeli małżonkowie chcą zamknąć konto wspólne, zmienić właściciela rachunku albo ustalić nowe zasady korzystania ze środków, powinni skontaktować się bezpośrednio z bankiem.

Koszty prowadzenia wspólnego konta również nie są z góry dzielone po połowie przez przepisy. Zależą od taryfy banku oraz ustaleń samych małżonków.

Rozdzielność majątkowa a wspólne rozliczenie PIT

Rozdzielność majątkowa może mieć znaczenie również dla rozliczenia podatku dochodowego. Małżonkowie mogą rozliczyć PIT wspólnie tylko wtedy, gdy spełniają warunki wskazane w przepisach, w tym pozostawali we wspólności majątkowej przez wymagany okres.

Jeżeli intercyza obowiązywała przez cały rok podatkowy albo została ustanowiona w jego trakcie, wspólne rozliczenie może nie być możliwe. W takiej sytuacji warto przed złożeniem deklaracji sprawdzić aktualne warunki lub skonsultować się z doradcą podatkowym.

Sama intercyza nie przekreśla możliwości uzyskania finansowania. Osoba pozostająca w rozdzielności majątkowej może ubiegać się o kredyt samodzielnie albo razem z małżonkiem. Kluczowe znaczenie ma jednak polityka konkretnego banku oraz sytuacja finansowa osób składających wniosek.

Bank analizuje przede wszystkim:

wysokość i stabilność dochodów;
formę zatrudnienia albo sposób prowadzenia działalności;
historię spłaty wcześniejszych kredytów;
aktualne raty, limity kart kredytowych i pożyczki;
liczbę osób w gospodarstwie domowym;
koszty stałego utrzymania;
wysokość wkładu własnego przy kredycie hipotecznym.

Zobacz: Zamiana kredytu gotówkowego na hipoteczny – co warto wiedzieć?

Jeżeli małżonkowie składają wspólny wniosek kredytowy, bank najczęściej bada sytuację finansową każdego z nich. Gorsza historia kredytowa jednej osoby może obniżyć szanse na uzyskanie finansowania albo pogorszyć warunki oferty.

Przy wniosku składanym wyłącznie przez jednego małżonka jego indywidualna historia finansowa jest szczególnie istotna. Bank może jednak nadal pytać o sytuację gospodarstwa domowego, koszty utrzymania oraz zobowiązania rodzinne.

Kredyt hipoteczny a rozdzielność majątkowa

Rozdzielność majątkowa daje małżonkom większą swobodę w ustalaniu, kto będzie właścicielem kupowanej nieruchomości oraz w jakich proporcjach zostanie ona nabyta. Mogą kupić mieszkanie wspólnie, np. w udziałach 70 proc. i 30 proc., albo zdecydować, że właścicielem będzie tylko jedna osoba.

Warto jednak pamiętać, że udziały w nieruchomości i odpowiedzialność wobec banku to dwie odrębne kwestie. Nawet gdy jeden małżonek finansuje większą część zakupu albo posiada większy udział w mieszkaniu, bank może nadal wymagać solidarnej odpowiedzialności obojga kredytobiorców.

Możliwe jest również, aby kredyt hipoteczny zaciągnął tylko jeden małżonek. Wtedy bank ocenia jego dochody, historię kredytową oraz zdolność do samodzielnej spłaty zobowiązania. Jeżeli nieruchomość zostanie kupiona wyłącznie do jego majątku osobistego, drugi współmałżonek nie staje się automatycznie jej właścicielem.

Rozdzielność majątkowa została zawarta po zaciągnięciu kredytu

Podpisanie intercyzy po zawarciu umowy kredytowej nie zmienia samoistnie zasad spłaty zadłużenia. Jeżeli oboje małżonkowie byli kredytobiorcami, nadal pozostają nimi wobec banku na warunkach określonych w umowie.

Rozdzielność majątkowa nie zwalnia automatycznie żadnego ze współmałżonków z długu. Nie usuwa również hipoteki, nie zmienia harmonogramu rat i nie powoduje, że bank musi zaakceptować nowe ustalenia między małżonkami.

Zobacz koniecznie: Spłaciłem długi, a jestem na liście dłużników KRD i BIK – co robić?

Jeżeli jedna osoba ma przejąć cały kredyt, konieczna jest zgoda banku. Instytucja finansowa ponownie oceni wtedy jej zdolność kredytową. Dopiero podpisanie odpowiedniego aneksu albo porozumienia z bankiem może zmienić skład kredytobiorców.

Jak zwiększyć zdolność kredytową?

Zdolność kredytową można poprawić, zanim zostanie złożony wniosek o kredyt hipoteczny albo gotówkowy. Najważniejsze jest uporządkowanie wszystkich bieżących zobowiązań i ograniczenie kosztów, które bank uwzględni podczas analizy.

Warto przede wszystkim:

spłacić drobne kredyty, pożyczki i zakupy ratalne;
zmniejszyć albo zamknąć niewykorzystywane limity w kartach kredytowych;
zrezygnować z niepotrzebnych debetów i limitów odnawialnych;
terminowo regulować wszystkie raty oraz rachunki;
sprawdzić swoją historię kredytową przed złożeniem wniosku;
zwiększyć wkład własny;
ograniczyć nowe zobowiązania na kilka miesięcy przed staraniem się o kredyt;
zadbać o stabilne, możliwe do udokumentowania dochody.

Sprawdź: Zły BIK – gdzie po kredyt?

Wyższy wkład własny zmniejsza poziom finansowania bankowego i może poprawić warunki oferty. Wkład na poziomie 20 proc. wartości nieruchomości jest często korzystniejszy, ale nie jest jedynym możliwym wariantem. Część banków dopuszcza niższy wkład, choć może to oznaczać dodatkowe koszty albo mniej atrakcyjne warunki kredytu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o rozdzielność majątkową i kredyt

Czy wspólnota majątkowa powstaje automatycznie po ślubie?

Jeżeli małżonkowie nie podpiszą wcześniej intercyzy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Obejmuje ona przede wszystkim dochody i składniki majątku nabyte w trakcie trwania małżeństwa.

Czy intercyza chroni małżonka przed wszystkimi długami?

Rozdzielność majątkowa może ograniczyć ryzyko związane z zobowiązaniami jednego z małżonków, lecz nie anuluje kredytów ani długów zaciągniętych wcześniej. Nie zwalnia też z odpowiedzialności za zobowiązania podpisane wspólnie lub za długi, na które drugi małżonek wyraził zgodę.

Czy przy rozdzielności majątkowej można dostać kredyt hipoteczny?

Tak, intercyza nie zamyka drogi do kredytu hipotecznego. Bank ocenia wtedy dochody, historię kredytową, koszty utrzymania i aktualne zobowiązania osoby lub osób składających wniosek.

Czy po podpisaniu intercyzy można prowadzić wspólne konto?

Tak, małżonkowie z rozdzielnością majątkową nadal mogą korzystać ze wspólnego rachunku bankowego. Sama intercyza nie zmienia jednak automatycznie umowy z bankiem ani zasad własności środków wpłacanych przez każdą ze stron.

Czy intercyza zawarta po kredycie zmienia zasady spłaty rat?

Nie, podpisanie intercyzy nie modyfikuje automatycznie zawartej wcześniej umowy kredytowej. Aby jeden z małżonków przejął kredyt samodzielnie, potrzebna jest zgoda banku oraz ponowna ocena jego zdolności kredytowej.