Dzwonią i ostrzegają przed utratą emerytury. ZUS ujawnia metody oszustów

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ostrzegł przed osobami, które podszywają się pod jego pracowników, próbując wyłudzić pieniądze i dane osobowe. Wśród opisanych przypadków znalazł się telefon o rzekomej próbie przejęcia emerytury, oferta płatnego „programu emerytalnego” za 800 zł oraz wizyty nieznajomych obiecujących dodatkowe świadczenia. ZUS wskazuje, jakie zachowania powinny natychmiast wzbudzić podejrzenia i gdzie sprawdzić tożsamość rozmówcy.

Ostrzeżenie opublikowano po zakończeniu dziesiątej edycji Dni Seniora. W październiku w całym kraju odbyły się setki spotkań z udziałem około 20 tys. osób. Ich głównym tematem była dezinformacja, w tym oszustwa wykorzystujące zaufanie do znanych instytucji. Zakład przedstawił historie zgłaszane przez emerytów w różnych miejscowościach. Nie wszystkie wydarzyły się w ostatnich dniach — część przytoczono jako przykłady mechanizmów, przed którymi nadal trzeba się chronić.

Czytaj też: ZUS może wypłacić 17 810 zł po wypadku przy pracy. Oto warunki

Najważniejsza zasada jest prosta: pracownik ZUS nie potrzebuje hasła do bankowości internetowej ani kodu autoryzacyjnego, aby zabezpieczyć emeryturę, przeliczyć świadczenie czy potwierdzić dane klienta. Prośba o takie informacje, zwłaszcza połączona z nakazem natychmiastowego działania, jest poważnym sygnałem ostrzegawczym.

„Ktoś próbuje przejąć pańską emeryturę”. Tak wyglądał telefon do seniora z Łodzi

Jedną z historii opisanych przez ZUS zgłosił mężczyzna, który odwiedził I Oddział Zakładu w Łodzi. Dzień wcześniej odebrał telefon od kobiety przedstawiającej się jako pracownica instytucji. Usłyszał alarmującą informację:

„Właśnie w tej chwili ktoś usiłuje przejąć pańską emeryturę!”

Niedługo potem zadzwonił do niego mężczyzna. Zapewniał, że pomoże ochronić pieniądze, ale postawił warunek: emeryt miał zalogować się do swojego banku i przekazać kod. Cała sytuacja została przedstawiona jako pilna interwencja, od której miałoby zależeć bezpieczeństwo świadczenia.

Senior nie wykonał poleceń. Zakończył rozmowę i sam poszedł do placówki ZUS, gdzie ustalił, że otrzymane telefony były próbą oszustwa. Według relacji Zakładu jego świadczenie było bezpieczne.

To przykład oszustwa opartego na dwóch etapach: najpierw wywołaniu strachu przed utratą pieniędzy, a następnie zaoferowaniu rzekomego ratunku. Drugi rozmówca nie musi nawet udawać pracownika ZUS. Może występować jako przedstawiciel banku, specjalista od bezpieczeństwa lub osoba współpracująca z instytucją.

Przekazanie kodu autoryzacyjnego może umożliwić zatwierdzenie operacji bankowej. Dlatego kodu nie wolno podawać przez telefon tylko dlatego, że rozmówca powołuje się na zagrożenie konta albo twierdzi, że działa w imieniu urzędu.

Oferowali podwyższenie emerytury za 800 zł. Oszustwo zgłoszone w Tarnowie

Inny przypadek dotyczył emeryta z Tarnowa. Zadzwoniła do niego kobieta przedstawiająca się jako pracownica ZUS i zaproponowała przystąpienie do rzekomego programu, który miał automatycznie zwiększyć wysokość emerytury.

Za udział w tym „programie emerytalnym” należało zapłacić 800 zł. Po rozmowie mężczyzna dostał SMS zawierający odnośnik do dokonania płatności. Nie otworzył linku, dzięki czemu uniknął przekazania pieniędzy za fikcyjną ofertę.

Zobacz: Nawet 3600 zł rocznie zostanie w kieszeni. Nowe progi podatkowe coraz bliżej

W tej metodzie oszust nie straszy już utratą dotychczasowego świadczenia, lecz obiecuje dodatkowy dochód. Wykorzystuje przy tym fakt, że wysokość emerytur, waloryzacja i możliwości ich przeliczenia budzą duże zainteresowanie seniorów.

Sama informacja o możliwości zwiększenia emerytury nie oznacza oszustwa. Istnieją legalne sytuacje, w których można wystąpić do ZUS o przeliczenie świadczenia. Nie należy jednak mylić urzędowej procedury z telefoniczną ofertą płatnego programu, wymagającą kliknięcia przesłanego linku i szybkiego przelewu na wskazane konto.

Przed dokonaniem jakiejkolwiek płatności trzeba sprawdzić, czy dana procedura rzeczywiście istnieje, jakie dokumenty są wymagane i czy informacja pochodzi z oficjalnego źródła. Wątpliwości można wyjaśnić bezpośrednio w ZUS.

Oszuści pukają także do drzwi. Przypadki z Bydgoszczy i Wrocławia

Nie wszystkie próby wyłudzenia zaczynają się od telefonu. ZUS przypomniał także historię seniorki z Bydgoszczy, którą około dwa lata przed listopadowym komunikatem odwiedziła nieznajoma. Kobieta podawała się za pracownicę Zakładu i przekonywała, że dzięki dodatkowym środkom unijnym emerytka może otrzymać pieniądze.

Rzekoma urzędniczka chciała uzyskać dowód osobisty oraz legitymację emeryta-rencisty, tłumacząc, że są potrzebne do zarezerwowania świadczenia. Seniorka zażądała okazania dokumentu służbowego. Wtedy nieznajoma stwierdziła, że zostawiła go w samochodzie, po czym odeszła i uciekła.

ZUS wskazał, że przekazanie takich danych mogłoby doprowadzić do ich nadużycia, w tym próby zaciągnięcia zobowiązania finansowego na dane poszkodowanej. Nie podano jednak, aby w tym przypadku rzeczywiście doszło do wyłudzenia kredytu.

Podobny sposób działania Zakład opisał we Wrocławiu. Oszuści odwiedzali mieszkania i obiecywali podwyżkę emerytury już od kolejnego miesiąca. Chcieli, aby seniorzy wypełniali formularze zawierające dane wrażliwe.

W obu historiach korzyść finansowa była przynętą. Pieniądze miały pojawić się szybko, bez długiej procedury, ale najpierw nieznajoma osoba chciała otrzymać dokumenty lub informacje pozwalające ustalić tożsamość seniora.

ZUS ostrzega: pośpiech, strach i obietnica pieniędzy to wspólny schemat

W przytoczonych przypadkach przestępcy stosowali różne opowieści, ale dążyli do podobnego celu: skłonić rozmówcę do działania bez samodzielnej weryfikacji.

W jednej wersji oszust alarmuje, że konto lub emerytura są zagrożone. W drugiej obiecuje świadczenie, które trzeba natychmiast zarezerwować. W trzeciej przedstawia rzekomy program wymagający niewielkiej wpłaty, zanim pojawi się wyższa emerytura.

Sprawdź: Masz 10 tys. zł oszczędności? Państwo proponuje nowe stawki. Sprawdź, ile zarobisz

Metody te łączy kilka charakterystycznych elementów:

• Powiązanie z rozpoznawalną instytucją. Rozmówca powołuje się na ZUS, bank, policję albo urząd, aby wzbudzić zaufanie.
• Presja czasu. Ofiara słyszy, że decyzję musi podjąć natychmiast, bo inaczej straci pieniądze lub wyjątkową szansę.
• Żądanie poufnych danych. Przestępca chce uzyskać login, hasło, kod SMS, dane z dokumentu albo dostęp do bankowości.
• Przekierowanie na wskazany kanał. Oszust proponuje link do płatności, nieznany formularz albo instrukcję wykonania operacji w banku.
• Utrudnianie niezależnego sprawdzenia sprawy. Każda próba zakończenia rozmowy i kontaktu z oficjalną instytucją może spotkać się z naciskiem.

Największe znaczenie ma ostatni moment, zanim ofiara wyśle pieniądze, poda kod lub udostępni dane. Wtedy można jeszcze przerwać próbę wyłudzenia.

Tego pracownik ZUS nie powinien żądać. Co od razu powinno wzbudzić alarm?

Zakład podkreśla, że jego pracownicy nie proszą o hasła ani informacje umożliwiające dostęp do rachunku bankowego. Nie trzeba udostępniać takich danych, aby ZUS wypłacał emeryturę, potwierdził jej wysokość lub przyjął dokumenty.

Szczególną ostrożność należy zachować, jeżeli telefonujący:

• każe zalogować się do banku w trakcie rozmowy i odczytać kod;
• nakazuje zatwierdzić operację w aplikacji mobilnej, której odbiorca sam nie rozpoczął;
• żąda opłaty za rzekomy program podwyżki emerytury;
• wysyła niespodziewany SMS z linkiem do płatności lub logowania;
• chce, aby senior przekazał zdjęcie dowodu, legitymację emeryta-rencisty albo zestaw danych osobowych bez uprzedniego potwierdzenia celu;
• nie pozwala spokojnie sprawdzić informacji w placówce lub na oficjalnej infolinii.

Sam telefon od osoby przedstawiającej się jako pracownik ZUS nie dowodzi jeszcze oszustwa. Zakład może kontaktować się z klientami w związku z prowadzonymi sprawami. Podejrzenia powinny dotyczyć przede wszystkim treści żądania, presji oraz braku możliwości niezależnej weryfikacji.

ZUS wyjaśnia również, że elektroniczne powiadomienia i wiadomości SMS kieruje do osób korzystających z eZUS, które wybrały taką formę kontaktu. Nawet wtedy otrzymana wiadomość nie powinna skłaniać do podawania bankowych haseł ani zatwierdzania nieznanych operacji.

Czy pracownik ZUS może przyjść do domu emeryta?

Listopadowy komunikat zwraca uwagę na osoby odwiedzające mieszkania pod pozorem przedstawienia oferty dodatkowych pieniędzy. ZUS nie prowadzi wizyt domowych w celu proponowania seniorom specjalnych ofert podwyższenia emerytur.

Nie oznacza to jednak, że każda wizyta związana z działalnością Zakładu jest z definicji nielegalna. W określonych sytuacjach instytucja wykonuje czynności urzędowe i kontrolne. Dlatego nie należy oceniać sytuacji wyłącznie na podstawie tego, czy ktoś stoi przed drzwiami.

Jeżeli nieznajomy przedstawia się jako pracownik ZUS i chce wejść do mieszkania, obejrzeć dokumenty lub uzyskać dane osobowe, należy poprosić o identyfikację i samodzielnie potwierdzić cel wizyty w Zakładzie. Nie powinno się wpuszczać osoby, której tożsamości nie można wiarygodnie sprawdzić, ani przekazywać dokumentów w odpowiedzi na niezamówioną ofertę.

Seniorka z Bydgoszczy zastosowała właśnie taki sposób postępowania. Nie uwierzyła wyłącznie w zapewnienia o dodatkowych pieniądzach, lecz poprosiła rozmówczynię o udokumentowanie jej uprawnień.

Jak sprawdzić, czy rzeczywiście dzwoni ZUS? Oficjalny numer i adres

Najważniejsze jest niezależne potwierdzenie informacji. Nie należy opierać się na numerze podanym przez podejrzanego rozmówcę, odnośniku wysłanym SMS-em ani nazwie wyświetlanej na ekranie telefonu. Dane nadawcy i identyfikacja połączenia mogą być wykorzystywane przez przestępców do uwiarygodniania oszustwa.

ZUS wskazuje dwa podstawowe sposoby kontaktu:

Centrum Kontaktu Klientów ZUS: 22 560 16 00

Adres e-mail: cot@zus.pl

Można także udać się bezpośrednio do placówki Zakładu.

W praktyce najbezpieczniejszy scenariusz jest następujący: zakończyć podejrzaną rozmowę, znaleźć kontakt do ZUS we własnych zapisach lub na oficjalnej stronie instytucji, a następnie samodzielnie zadzwonić. Podczas weryfikacji warto opisać treść telefonu i zapytać, czy Zakład prowadzi daną sprawę.

Jeżeli zgłoszenie dotyczy rzekomego zagrożenia konta bankowego, dodatkowo należy skontaktować się bezpośrednio ze swoim bankiem, korzystając z numeru podanego na jego oficjalnej stronie lub na karcie płatniczej. Nie wolno przekierowywać rozmowy zgodnie z instrukcją nieznajomego.

Fałszywy SMS z ZUS. Gdzie zgłosić podejrzany link?

Przestępcy mogą wykorzystywać SMS-y jako uzupełnienie rozmowy. Przykładem jest historia z Tarnowa, gdzie po przedstawieniu fikcyjnej oferty senior otrzymał wiadomość z odnośnikiem do płatności.

Samo otrzymanie SMS-a nie oznacza jeszcze utraty pieniędzy. Ryzyko wzrasta po wejściu na fałszywą stronę, wpisaniu danych lub autoryzacji transakcji. Wiadomości mogą prowadzić do witryn imitujących bank, instytucję publiczną albo operatora płatności.

Podejrzane SMS-y można przesyłać do CERT Polska na bezpłatny numer 8080. Najlepiej przekazać otrzymaną wiadomość w niezmienionej formie, bez dopisywania komentarzy. Nie trzeba klikać zawartego w niej linku, aby ją zgłosić.

W przypadku fałszywych stron internetowych i innych incydentów służy również formularz zgłoszeniowy CERT Polska. Zgłoszenie pomaga identyfikować niebezpieczne treści, ale nie zastępuje zawiadomienia policji ani kontaktu z bankiem, jeżeli doszło do utraty pieniędzy.

Co zrobić, jeżeli senior podał już hasło, kod lub wysłał pieniądze?

Jeżeli podejrzany rozmówca uzyskał dostęp do bankowości albo senior zatwierdził nieznaną transakcję, liczy się szybka reakcja. Nie warto czekać na potwierdzenie, że pieniądze rzeczywiście zostały skradzione.

Pierwszy krok to niezwłoczny kontakt z bankiem. Należy zgłosić podejrzenie oszustwa, poprosić o zabezpieczenie dostępu do rachunku i ustalić, czy można zatrzymać lub zgłosić do odzyskania wykonaną operację. Bank może też wskazać konieczność zablokowania karty, dostępu mobilnego lub innych instrumentów płatniczych.

Jeżeli ujawniono hasło do bankowości, należy je zmienić z zaufanego urządzenia i przez oficjalny kanał banku, a także przejrzeć historię operacji oraz aktywne urządzenia i uprawnienia. Jeśli oszust miał zdalny dostęp do telefonu lub komputera, samo zmienienie hasła na takim urządzeniu może nie wystarczyć.

Następnie warto zabezpieczyć dowody: numer telefonu rozmówcy, historię połączeń, wiadomości SMS, potwierdzenia przelewów oraz adresy stron, na które skierowano ofiarę. Podejrzenie przestępstwa należy zgłosić policji.

Zgłoszenie bankowi i policji nie gwarantuje odzyskania środków. Zwiększa jednak szansę na szybkie zablokowanie dalszych działań oszustów i właściwe udokumentowanie zdarzenia.

Oszust zdobył dane dowodu osobistego. Jak zabezpieczyć PESEL?

W przypadkach z Bydgoszczy i Wrocławia nie chodziło jedynie o gotówkę. Oszuści próbowali pozyskać dane osobowe, które mogą zostać wykorzystane przy kolejnych wyłudzeniach.

Jeżeli senior przekazał nieznajomej osobie numer PESEL, dane dowodu albo zdjęcie dokumentu, warto zastrzec numer PESEL. To bezpłatna usługa dostępna w aplikacji mObywatel, przez państwowy serwis internetowy oraz w urzędzie gminy. Zastrzeżenie pomaga ograniczać możliwość wykorzystania danych do zawierania określonych umów finansowych.

Nie należy jednak utożsamiać zastrzeżenia numeru PESEL z całkowitym zablokowaniem wszystkich możliwych form oszustwa. Zastrzeżenie PESEL nie blokuje automatycznie dostępu do konta bankowego i nie zastępuje zmiany ujawnionych haseł.

Gdy istnieje podejrzenie rzeczywistej kradzieży tożsamości, można również zgłosić nieuprawnione wykorzystanie danych dowodu osobistego, co prowadzi do jego unieważnienia. Odpowiednią procedurę opisuje administracja rządowa. W przypadku kradzieży dokumentu trzeba także powiadomić policję.

Ważne jest rozróżnienie między sytuacją, w której obca osoba jedynie poprosiła o pokazanie dokumentu, a przypadkiem, gdy faktycznie otrzymała jego dane lub kopię. Dalsze działania powinny odpowiadać temu, co naprawdę się wydarzyło.

Jak ostrzec rodziców i dziadków przed oszustami podszywającymi się pod ZUS?

ZUS skierował listopadowy apel nie tylko do osób starszych, lecz także do ich bliskich. Oszust może wykorzystać samotność, niepewność związaną z emeryturą albo przekonanie, że rozmowa z urzędem wymaga natychmiastowego wykonania polecenia.

Najbardziej praktyczna rozmowa z seniorem powinna dotyczyć konkretnych sytuacji. Warto opowiedzieć o telefonie z Łodzi: najpierw ostrzeżenie przed przejęciem emerytury, potem rzekomy ratownik żądający kodu. Następnie o fałszywym programie z Tarnowa, w którym obiecywano podwyższenie świadczenia za 800 zł.

Dobrze jest też zapisać bliskiej osobie oficjalny numer Centrum Kontaktu Klientów ZUS i numer infolinii jej banku. Dzięki temu w stresującej chwili nie musi szukać danych podanych przez podejrzanego rozmówcę.

Najważniejsza reguła do zapamiętania: nie podawaj przez telefon kodu do banku, nie wpłacaj pieniędzy za niezamówioną obietnicę wyższej emerytury i samodzielnie sprawdzaj każdą pilną informację. Taka procedura jest przydatna nie tylko przy próbach podszywania się pod ZUS, ale również pod bank czy policję.

ZUS ostrzega seniorów. Te trzy sytuacje powinny zakończyć rozmowę

Ostrzeżenie z 10 listopada pokazuje, że oszustwa finansowe nie zawsze zaczynają się od prośby o przelew. Czasem pierwszym etapem jest informacja o nieistniejącym zagrożeniu emerytury, czasem obietnica łatwej podwyżki świadczenia, a czasem wizyta z formularzem do wypełnienia.

Warto zapamiętać trzy szczególnie niebezpieczne żądania: podaj kod do banku, zapłać za podwyżkę emerytury, pokaż dokumenty niezweryfikowanej osobie. Żadne z nich nie powinno być wykonywane bez niezależnego potwierdzenia sprawy.

W przypadku wątpliwości można skontaktować się z ZUS pod numerem 22 560 16 00 albo odwiedzić placówkę. Podejrzenie przestępstwa należy zgłosić policji, a jeżeli przestępca otrzymał dane bankowe — natychmiast także bankowi.

ZUS nie zapowiedział w tym komunikacie żadnego nowego świadczenia ani nowej płatnej procedury zwiększającej emeryturę. Ostrzegł przed osobami, które wykorzystują zaufanie do instytucji, aby przejąć cudze pieniądze lub dane.

Źródła

• zus.pl – „Tego ZUS nigdy nie robi! Ostrzeż babcię, ostrzeż dziadka!” (10.11.2026)
• wiedza.cert.pl – CERT Polska, zgłaszanie incydentów i oszustw
• gov.pl – Ministerstwo Cyfryzacji, zastrzeganie numeru PESEL w aplikacji mObywatel